کاریگەرییەکانی هەڕەشەکردن (دەروونی) و ئازاردانی جەستەیی لەسەر منداڵ زۆر قووڵ و درێژخایەنن مێشکی منداڵ لە قۆناغی گەشەکردندایە، بۆیە هەر جۆرە توندوتیژییەک نەک تەنها کاریگەری لەسەر باری دەروونی دروست دەکات، بەڵکو گۆڕانکاری بنەڕەتی لە شێوازی گەشەکردنی مێشک و کەسایەتییەکیدا دروست دەکات.


لێرەدا کاریگەرییە سەرەکییەکان بەپێی توێژینەوە دەروونی و زانستییەکان دەخەینە ڕوو:


۱. کاریگەرییەکانی هەڕەشەکردن و توندوتیژی دەروونی:
هەڕەشەکردن (وەک هەڕەشەی پشتگوێخستن، لێدان، ترساندن، یان بەراوردکردنی نەرێنی) منداڵ دەخاتە دۆخێکی بەردەوامی ترسەوە کە کاریگەرییە گەورەکانی بریتین لە:
شکانی متمانە بەخۆبوون: منداڵەکە هەست بە بێبایەخی و لاوازی دەکات و پێی وایە شایستەی خۆشەویستی و رێز نییە.
دڵەڕاوکێی بەردەوام و ترس: مێشکی منداڵ هەمیشە لە دۆخی (بەرگری یان ڕاکردن) دەبێت ئەمەش دەبێتە هۆی دروستبوونی پەیکەری دڵەڕاوکێی درێژخایەن، تێکچوونی خەو، و کابووس بینیین.
کێشە لە تەرکیز و فێربووندا: فشاری دەروونی بەردەوام و ترسی کۆنتڕۆڵنەکراو توانای مێشک بۆ سەرنجدان، یادگە و فێربوون لە پۆلدا لاواز دەکات.
دابڕانی کۆمەڵایەتی: منداڵەکە دەترسێت لە تێکەڵبوون لەگەڵ هاوڕێکانیدا، گۆشەگیر دەبێت، یان لە بەرامبەردا ڕەفتاری توندوتیژانە یان ڕکابەری بەرامبەر دەوروبەری دەردەبڕێت.


۲. کاریگەرییەکانی ئازاردانی جەستەیی:
ئازاردانی جەستەیی نەک تەنها برینی سەر جەستە دروست دەکات، بەڵکو برینی قووڵی دەروونی و بایۆلۆجی بەدوای خۆیدا دەهێنێت:
گۆڕانکاری لە کیمیا و پێکهاتەی مێشکدا: بەپێی توێژینەوە دەروونییەکان، توندوتیژی جەستەیی بەردەوام دەبێتە هۆی گەورەبوون یان هەستیارتربوونی بەشی (ئامیدالە) لە مێشکدا کە بەرپرسە لە هەستی ترس، لە هەمان کاتدا توانای بەشی (پێشوەختی مێشک ) بۆ کۆنتڕۆڵکردنی هەڵسوکەوت و هەستەکان لاواز دەکات.
لاوازبوونی توانای بڕیاردان و کۆنتڕۆڵی تووڕەیی: ئەو منداڵانەی ئازاری جەستەیی دەبینن، لە داهاتوودا زۆر ئەستەمتر دەتوانن کۆنتڕۆڵی تووڕەیی خۆیان بکەن کاتێک ڕووبەڕووی کێشە دەبنەوە.
سەرهەڵدانی نیشانەکانی خەمۆکی: منداڵەکە هەست بە ناتەواوی و نائومێدی دەکات، لەوانەیە هێدی هێدی چێژوەرگرتن لە یاری و چالاکییەکان لەدەست بدات و نیشانەکانی خەمۆکی تێیدا دەرکەوێت.
فێربوونی توندوتیژی وەک زمانێکی گفتوگۆ: منداڵ لە ڕەفتاری کەسانی دەوروبەرییەوە فێردەبێت. ئەو منداڵەی بە توندوتیژی گەورە دەبێت، زۆر جار لە داهاتوودا لە پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکانیدا هەمان ڕەفتاری توندوتیژانە بەرامبەر کەسانی تر پەیڕەو دەکات.


۳. دەرئەنجامەکانی درێژخایەن لە تەمەنی گەورەبووندا:
ئەو زیانە دەروونییانەی لە منداڵیدا دروست دەبن، ئەگەر چارەسەر نەکرێن، لە تەمەنی گەورەبوونیشدا بەردەوام دەبن:
کێشە لە دروستکردنی پەیوەندیی تەندروستدا: قوربانیدان بە متمانەکردن بە کەسانی تر و ترس لە نزیکبوونەوە لە کەسانی دەوروبەر.
زیادبوونی ئەگەری تووشبوون بە نەخۆشییە دەروونییەکان: وەک خەمۆکی درێژخایەن، تێکچوونی دڵەڕاوکێ، یان پەنابردنە بەر ڕەفتاری ناتەندروست بۆ لەبیرکردنی ئازارەکان.