لێدانی منداڵ (توندوتیژی جەستەیی یان سزای فیزیکی) یەکێکە لە مەترسیدارترین ڕەفتارە پەروەردەیییەکان و کاریگەرییەکی قوڵ و درێژخایەنی لەسەر لایەنی دەروونی، سۆزداری و کۆمەڵایەتی منداڵ دەبێت. بە پێچەوانەی ئامانجی هەندێک لە دایک و باوکان کە پێیان وایە ئەمە ڕێگایەکە بۆ ڕاستکردنەوەی ڕەفتار، زانستی دەروونی و توێژینەوەکان دەریدەخەن کە لێدان زیان بە کەسایەتی منداڵ دەگەیەنێت.


لێرەدا گرنگترین کاریگەرییە دەروونییەکانی لێدان لەسەر منداڵ بەدیاریکراوی خستووینەتە ڕوو:
۱. تێکچوونی متمانە بەخۆبوون و هەستی بێتوانی
کاتێک منداڵێک لەلایەن ئەو کەسانەوە لێی دەدرێت کە دەبێت سەرچاوەی پاراستن و ئارامی بن (دایک و باوک)، هەستی ئارامی و سەلامەتیی بنەڕەتی لەدەست دەدات. ئەمەش دەبێتە هۆی:
دابەزینی توند لە متمانە بەخۆبوونی منداڵدا.
دروستبوونی هەستی بێتوانایی و ئەوەی کە ئەو کەسێکی(خراپە) یان (شایەنی ئەوەیە ئازار بدرێت).


۲. دروستبوونی دڵەڕاوکێ و ترس بەردەوام
منداڵێک لە ژینگەیەکدا گەورە ببێت کە تێیدا هەڕەشە یان لێدان هەبێت، هەمیشە لە دۆخی ئامادەباشیدا دەبێت بۆ بەرگری کردن یان ڕاکردن. ئەمە دەبێتە هۆی:
ترس و دڵەڕاوکێی بەردەوام لە داهاتوو.
لاوازبوونی توانای تەرکیزکردن و فێربوون، چونکە مێشک بە بەردەوامی سەرقاڵی پاراستنی خۆیەتی لە مەترسی نەک فێربوون.


۳. فێربوونی توندوتیژی و پەرەسەندنی ڕەفتاری توندوتیژ
منداڵان فێربوونیان زۆرتر لە ڕێگەی نموونەوەرگرتن دەبێت نەک وتە. کاتێک دایک و باوک کێشەکان بە لێدان چارەسەر دەکەن، منداڵەکە ئەم پەیامە وەردەگرێت: (توندوتیژی زمانی گفتوگۆیە و ڕێگایەکە بۆ سەپاندنی دەسەڵات).
ئەم منداڵانە لە تەمەنی قوتابخانە و گەورەییدا زیاتر توندوتیژ دەبن لەگەڵ هاوڕێ و دەوروبەریاندا.


٤. لاوازبوونی پەیوەندی سۆزداری لەگەڵ دایک و باوک
لێدان دیوارێکی گەورەی سۆزداری لە نێوان منداڵ و خێزانەکەیدا دروست دەکات. منداڵەکە لەجیاتی ئەوەی کێشەکانی لەگەڵ دایک و باوکیدا باس بکات، دەست دەکات بە درۆکردن یان شاردنەوەی هەڵەکان بۆ ئەوەی لە سزای جەستەیی ڕزگاری بێت. ئەمەش هەستی خۆشەویستی و کراوەیی لەنێوانیاندا دەکوژێت.


٥. کاریگەری لەسەر گەشەی مێشک و تەندروستی گشتی
توێژینەوە دەروونی و زانستییە نوێیەکان دەریدەخەن کە توندوتیژی بەردەوام بەرامبەر منداڵ کاریگەری فیزیۆلۆژی لەسەر مێشک دروست دەکات، وەک:
بەرزبوونەوەی هۆرمۆنەکانی سترێس (وەک کۆرتیزۆل) لە جەستەدا.
ئەگەری تووشبوونی زیاتر بە خەمۆکی و کێشە دەروونییەکان لە تەمەنی هەرزەکاری و گەورەپیاویدا.